Dış dünyaya kapılarını tamamen kapattılar: Gezegenin en gizli halkları

İnternet, ulaşım ve iletişim ağlarıyla adeta iç içe geçmiş bir çağda, gezegenin farklı köşelerinde dış dünyayla neredeyse hiç temas kurmadan yaşamını sürdüren binlerce insan bulunuyor. Uzmanlara göre Güney Amerika, Asya ve Pasifik bölgelerinde en az 196 temassız ya da izole yerli topluluk hayatlarını gözlerden uzak biçimde devam ettiriyor.

İzolasyonun arkasındaki nedenler

Bu toplulukların bir bölümü dış dünyayla yalnızca aralıklı temas kurarken, bazıları kendilerini diğer insanlardan bilinçli şekilde uzak tutuyor. Ancak bölgelerine ulaşan petrol, madencilik, tarım ve kereste faaliyetleri nedeniyle istemedikleri temaslarla da karşı karşıya kalabiliyorlar.

Birleşmiş Milletler'in bu grupları "özgür", "temassız", "gizli" ya da "gönüllü izolasyondaki topluluklar" gibi farklı ifadelerle tanımladığı belirtiliyor. Survival International araştırmacısı Hal Russell ise temassız halkları, dış dünyadan kaçınan ve dışarıdakilerle kalıcı ilişkileri bulunmayan yerli topluluklar olarak nitelendiriyor.

Sentinelese: 55 bin yıllık geçmişe sahip izole halk

Hindistan'a bağlı Andaman ve Nikobar Adaları'ndaki Kuzey Sentinel Adası'nda yaşayan Sentinelese halkı, dünyanın en izole topluluklarından biri olarak gösteriliyor. Yaklaşık 60 kilometrekarelik adada yaşayan topluluğun kendisine ne ad verdiği dahi bilinmiyor; kullanılan "Sentinelese" adı yaşadıkları adadan geliyor.

Survival International'a göre bu halkın Andaman Adaları'nda 55 bin yıla kadar uzanan bir geçmişi olduğu düşünülüyor. Avcı-toplayıcı yaşam süren topluluk, kıyılarda balıkçılık yapıyor ve el yapımı kanolarla ulaşım sağlıyor. Nüfuslarının 50 ila 150 kişi arasında olduğu tahmin ediliyor; ancak dış dünyaya kapalı olmaları kesin sayı vermeyi imkânsız kılıyor.

Adaya yaklaşan teknelere ve helikopterlere ok ve yaylarla karşılık verdikleri biliniyor. Waterloo Üniversitesi antropologu Simron Singh, bu davranışın çok net bir mesaj taşıdığını belirterek, "Rahatsız edilmek istemediklerini söylüyorlar" diyor.

Hindistan hükümeti, hem Sentinelese halkını dışarıdan gelebilecek hastalıklardan korumak hem de ziyaretçilerin güvenliğini sağlamak amacıyla adanın çevresinde yaklaşık 5 kilometrelik yasak bölge uyguluyor. Adaya şimdiye kadar yalnızca birkaç yabancı ayak bastı; 2018'de Amerikalı misyoner John Allen Chau'nun yasa dışı ziyareti sırasında hayatını kaybetmesi, topluluğun dış dünyaya bakışını bir kez daha gündeme taşımıştı.

Ayak izlerini silen topluluk: Kakataibo

Dünyadaki izole yerli toplulukların yaklaşık yüzde 95'inin Amazon Havzası'nda yaşadığı tahmin ediliyor. Antropoolog Beatriz Huertas'a göre Peru'nun orta kesimindeki Amazon ormanlarında yaşayan Kakataibo topluluğu, gezegenin en az temas kuran halkları arasında bulunuyor.

Bu grup yalnızca dış topluluklardan değil, bölgedeki diğer yerli halklardan bile nadiren görülüyor. Hatta ayak izlerini toprakla kapattıkları, böylece bulunmaktan kaçındıkları ifade ediliyor. Uzmanlar, geçmişte dış dünyayla yaşanan temasların olumsuz sonuçlar doğurduğunu, izolasyonun bu topluluklar için bir korunma stratejisi olduğunu vurguluyor.

Kawahiva: Tek bir video kaydıyla tanınan halk

Amazon bölgesinde temas kurmaktan en başarılı şekilde kaçınan topluluklardan biri de Kawahiva. Bu topluluk hakkında yalnızca tesadüfi karşılaşmalar ve tek bir video kaydı bulunuyor. Kawahiva'nın ayrı bir topluluk olarak ancak 1999 yılında tanındığı belirtiliyor.

Dünyanın en büyük temassız topluluğu: Mashco Piro

Peru'nun uzak ormanlarında yaşayan Mashco Piro halkı da dünyanın en izole toplulukları arasında gösteriliyor. Yaklaşık 750 kişilik nüfusuyla Mashco Piro, gezegenin en büyük temassız yerli topluluğu olarak değerlendiriliyor. Topluluğun bazı üyelerinin 19. yüzyıldan bu yana dış dünyayla temas kurmadan yaşadığı biliniyor.