The Economist analiz etti: Mogadişu'nun sessiz dönüşümünde Türkiye'nin kritik rolü

İngiliz The Economist dergisi, uzun yıllar boyunca şiddet, suikastlar ve bombalı saldırılarla özdeşleşen Somali'nin başkenti Mogadişu'nun son dönemde sessiz bir dönüşüm geçirdiğini ortaya koyan kapsamlı bir analiz yayımladı. Dergi, özellikle terör örgütü Eş-Şebab'ın eylemlerindeki belirgin düşüşe dikkat çekerken, bu güvenlik ortamının oluşmasında Türkiye'nin belirleyici bir rol oynadığını vurguladı.

Eş-Şebab saldırılarında tarihi düşüş

El Kaide ile bağlantılı Eş-Şebab terör örgütü, 2006 yılından bu yana başta Mogadişu olmak üzere Somali'nin farklı bölgelerinde bombalı saldırılar ve suikastlar düzenleyerek merkezi hükümeti devirmeye çalışıyor. Ancak derginin aktardığına göre, örgütün eylem kapasitesi son yıllarda ciddi oranda zayıfladı. Mogadişu'da bu yıl Eş-Şebab kaynaklı ölümlerin, tüm zamanların en düşük seviyesine inmesi bekleniyor.

1990'lı yıllarda Somali'de merkezi devletin çökmesinin ardından kaosun sembolü haline gelen başkent, yıllar sonra ilk kez nefes alma fırsatı buldu.

Canlanan sokaklar ve yeni bir sosyal hayat

Mogadişu'daki değişim yalnızca güvenlik alanında değil, günlük yaşamda da kendini hissettiriyor. Ticaretin hareketlendiği, sokakların canlandığı kentte onlarca yeni kafe gece yarısından sonra bile hizmet veriyor. Sosyal medyada paylaştıkları videolarla dikkat çeken genç Somaliler, kentin değişen yüzünün simgesi haline gelmiş durumda.

Geçmişte çok sayıda suikast girişiminden sağ kurtulan Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Muhammed, 1 Temmuz'da ülkenin bağımsızlık gününü Mogadişu'nun en sık hedef alınan kavşaklarından birinde düzenlediği halka açık konuşmayla kutladı. Yüzlerce kişinin etkinliğe katılması, kentin yeni dönemine atılan en çarpıcı imzalardan biri oldu. Somali Ticaret Bakanı Gamal Hassan yaşanan dönüşümü, "İşler tıkırında" sözleriyle özetledi. Kentte inşaat faaliyetlerinin de belirgin şekilde arttığı belirtiliyor.

Türkiye'nin stratejik desteği

Economist'e göre Mogadişu'daki güvenlik ortamının arkasındaki en büyük güç Türkiye. Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Muhammed hükümetinin en güçlü yabancı destekçisi konumundaki Ankara, gelişmiş istihbarat kapasitesi, yaygın güvenlik kamerası ağları ve askeri eğitim desteğiyle başkentin adeta koruyucu kalkanı haline geldi.

Mogadişu'daki bir Batılı diplomat, dergiye yaptığı açıklamada güvenlikteki iyileşmenin "Türkler sayesinde olduğunu" söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yönetimindeki Türkiye, havaalanı ve liman, uzay üssü, açık deniz petrol ve doğalgaz arama faaliyetleri dahil pek çok büyük projeye imza atarak Somali'nin en önemli yatırımcısı konumuna yükseldi.

2017 yılında Türkiye, başkentte en büyük denizaşırı askeri üssünü açarak Somali askerlerine eğitim vermeye başladı. Bu üs, Eş-Şebab'a karşı yürütülen operasyonlarda Somali ulusal ordusuna sağlanan destek açısından kritik bir merkez haline geldi.

ABD faktörü ve uzmanların temkinli duruşu

ABD Başkanı Donald Trump'ın 2025'te yeniden göreve gelmesinden bu yana Türk ve Somali hava saldırılarına, Somali tarihinin en yoğun Amerikan hava harekâtı da eşlik ediyor. Buna karşın Mogadişu'nun iç kesimlerinin büyük bölümü hâlâ Eş-Şebab'ın kontrolü altında bulunuyor.

Uzmanlar, örgütün başkentteki saldırılarını azaltmasının doğrudan zayıfladığı anlamına gelmeyebileceği uyarısında bulunarak temkinli olmaya devam ediyor. Mogadişu'daki olumlu tablonun kalıcı olup olmayacağı sorusu, kentin geleceği açısından en önemli belirsizlik olarak görülüyor.