Moritanya'nın Adrar Platosu'nda yaklaşık 40 kilometre çapında bulunan Richat Yapısı, uzaydan görüldüğünde dairesel biçimiyle dikkat çekiyor. İç içe geçmiş halkalardan oluşan yapı Sahra'nın Gözü adıyla tanınıyor. Oluşum süreci ve çevresindeki arkeolojik bulgular, yapının bilim dünyasındaki yerini korumasını sağladı.
Geologlar, 1930'lu yıllarda Fransız coğrafyacıların yürüttüğü haritalandırma çalışmaları sırasında yapıyı tanıdı. Richat Yapısı, Gemini-4 görevi kapsamında görev yapan astronotlar Ed White ve James McDivitt tarafından 1965 yılında fotoğraflanınca uluslararası kamuoyunun gündemine geldi.
Yapının bir gök taşı çarpmasıyla oluştuğu yönünde eski bir hipotez de vardı. Doğa bilimci Theodore Monod, 1952 yılında bölge yakınlarında üç büyük çarpma krateri bulduğunda bu görüş güçlendi. Amerikalı jeolog Robert Fudali'nin 1969 yılındaki incelemesi ise Richat Yapısı'nın çarpma krateri olmadığını ortaya koydu.
Geology dergisinde yayımlanan araştırmalara göre yapı, Dünya'nın derinliklerinden yükselen erimiş kayaların oluşturduğu jeolojik bir kubbeye benziyor. Zamanla rüzgâr ve kum erozyonuna uğrayan oluşumda merkezde en yaşlı, dış kenarlarda ise daha genç kayalar bulunuyor.
Richat Yapısı'nın insanlığın ortaya çıkışından onlarca milyon yıl önce oluştuğu belirtiliyor. Yapının dış halkasında Aşölyen kültürüne ait taş aletler ile Homo erectus ve Homo heidelbergensis varlığını gösteren kanıtlar elde edildi. Bölgede ayrıca eski yerleşim ve avcılık faaliyetlerine ilişkin bulgular bulunuyor.
Yakın çevrede Neolitik döneme tarihlenen mızraklar ile Orta ve Geç Pleystosen dönemlerine ait modern insan üretimi taş nesneler keşfedildi. Henüz incelenmemiş taştan mezar höyükleri de bölgede bulunan diğer arkeolojik unsurlar arasında yer alıyor.
Kaynak: Sözcü
