Osmanlı İmparatorluğu'nun zorlu ekonomik ve siyasi koşullarıyla geçen 1828 yılında İzmir'de ekmek fiyatlarına zam yapılması, kadınların öncülük ettiği bir protestoyu başlattı. Kadifekale, Tilkilik, Namazgah ve Damlacık mahallelerinden çıkan kadınlar, çocuklarıyla birlikte sokaklarda üç gün boyunca direndi.

İzmir'de buğday ve un fiyatlarındaki yükseliş ekmek fiyatlarına yansımış, dar gelirli ailelerin günlük geçimini zorlaştırmıştı. Dönemin İzmir Valisi Hasan Paşa'nın ekmek zammına izin vermesi de tepkileri artırdı. Temel bir gıda maddesinin daha pahalı hâle gelmesi, şikâyetlerin ötesine geçerek toplumsal bir soruna dönüştü.

İzmir Büyükşehir Belediyesi Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi'ndeki belgeler, olayın kadınların birlikte hareket ettiğini gösteriyor. Arşiv kaynaklarına göre ekmek fiyatlarındaki artışa karşı düzenlenen üç günlük protestoların ardından zam geri alındı.

Anlatımlara göre ilk tepkiyi erkekler gösterdi; ancak protestoların sonuç vermemesi üzerine kadınlar eyleme katıldı. Mahallelerden gelen kadınlar, ekmek fiyatlarının düşürülmesi talebiyle sokaklarda kalmayı sürdürdü. Çocukların da bu direnişe eşlik etmesi, protestonun ailece karşılanan bir ekonomik talepler bütünü olduğunu ortaya koyuyor.

1828 İzmir Ekmek İsyanı, basında ve çeşitli kurumsal yayınlarda Türkiye'nin ilk kadın protesto ya da ilk kadın ayaklanması olarak da anlatılıyor. Bununla birlikte, Osmanlı topraklarında daha önce gerçekleşmiş kadın protestolarını kapsayan kapsamlı bir karşılaştırma olmadan olayın ilk olduğu kesin biçimde söylenemez.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, direnişi 2021 yılında Üçyol Metro İstasyonu için hazırlanan Emek Kenti İzmir adlı duvar resminde yaşattı. Çalışma, İzmirli kadınların üç gün süren eylemini ve kentin emek tarihini hatırlatmayi amaçlıyor.

Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika